آینده صنعت چاپ و نشر در گرو نوآوری و تحول دیجیتال

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، «جلسه پذیرش شرکت‌های مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران»  با حضور ابراهیم حیدری؛ مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.

در ابتدای این جلسه ابراهیم حیدری با اشاره به ضرورت تحول در صنعت نشر عنوان کرد: صنعت چاپ و نشر، در تمام حلقه‌های زنجیره خود از تولید و توزیع تا ویراستاری، صحافی، فروش، بازاریابی، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری، با خلا‌های جدی روبه‌رو است. اگرچه بخش خصوصی در این حوزه فعال است، اما نبود سیاست‌گذاری منسجم، سرمایه‌گذاری کافی و فاصله ایجاد شده بین بخش دولتی و خصوصی موجب شده بسیاری از ظرفیت‌های این صنعت بالفعل نشود.

وی افزود: با وجود محدودیت‌ها و مشکلات موجود از جمله شرایط دشوار کشور، تلاش شد با بهره‌گیری از تجربه برخی صاحب‌نظران، روند شکل‌گیری مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران آغاز شود. پس از مشورت با مجموعه جهاد دانشگاهی و فعالان حوزه فناوری، نخستین فراخوان منتشر شد که با استقبال مناسب شرکت‌های نوآور در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران همراه بود و تفاهم‌نامه‌های همکاری نیز به امضا رسید.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با تاکید بر اهمیت پیوند میان صنعت نشر و دانشگاه مطرح کرد: یکی از عوامل موفقیت این طرح، ارتباط مستمر با مراکز پژوهشی و نهاد‌های اجرایی بوده است. هرچند به دلیل شرایط کشور، از جمله جنگ و محدودیت‌های زیرساختی، افتتاح مرکز با تاخیر مواجه شد، اما همکاری صمیمانه میان خانه کتاب و ادبیات ایران و پارک فناوری جهاد دانشگاهی، زمینه راه‌اندازی آن را فراهم کرد.

وی همچنین به طراحی فضای مرکز اشاره کرد و گفت: تلاش کردیم در طراحی این مجموعه، سنت و مدرنیته در کنار یکدیگر قرار گیرند. به همین منظور، فضایی با عنوان «دالان کتاب جمهوری اسلامی ایران» طراحی شده است تا بازدیدکنندگان داخلی و خارجی بتوانند تصویری از ظرفیت‌های نشر و کتاب ایران را مشاهده کنند.

حیدری مهم‌ترین ماموریت مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران را توسعه فناوری و نوآوری در صنعت چاپ و نشر و فراهم آوردن بستری برای فعالیت‌های فعالان و بخش خصوصی دانست و اضافه کرد: در این حوزه علاوه بر بخش فناوری و زیرساختی در حوزه اسناد، قوانین، آیین‌نامه‌ها و سیاست‌گذاری با کمبود‌های جدی مواجه هستیم و لازم است اقدامات بیشتری در این بخش صورت گیرد. هدف این مرکز، تبدیل شدن به حلقه اتصال میان دولت، دانشگاه، شرکت‌های فناور و فعالان صنعت چاپ و نشر است.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگر سخنان خود چالش‌های فناوری صنعت چاپ و نشر را در چند محور اصلی دسته‌بندی کرد و افزود: نخستین محور، عقب‌ماندگی فناوری است که فرسودگی تجهیزات چاپ و ماشین‌آلات و همچنین استفاده محدود از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و اتوماسیون را در بر می‌گیرد. دومین محور، ضعف در تحول دیجیتال است. توسعه‌نیافتگی نشر دیجیتال و کتاب الکترونیک و نبود زیرساخت‌های یکپارچه برای مدیریت، توزیع و فروش محتوای دیجیتال از مهم‌ترین چالش‌های این بخش به شمار می‌رود.

حیدری فقدان نوآوری و تحقیق و توسعه (R&D) را از دیگر چالش‌ها دانست و ادامه داد: در این بخش سرمایه‌گذاری اندک در پژوهش و توسعه و ارتباط ضعیف میان دانشگاه، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنعت چاپ و نشر از مهم‌ترین موانع هستند.

وی همچنین به چالش‌های اقتصادی اشاره و اضافه کرد: این چالش شامل هزینه بالای نوسازی تجهیزات، محدودیت دسترسی به منابع مالی و سرمایه‌گذاری، افزایش قیمت مواد اولیه و وابستگی به واردات می‌شود. کمبود نیروی انسانی متخصص نیز از دیگر چالش‌هاست. کمبود نیرو‌های آشنا با فناوری‌های نوین و فاصله میان آموزش‌های دانشگاهی و نیاز‌های صنعت، از مهم‌ترین مشکلات این بخش به شمار می‌رود. مشکلات زنجیره تامین نیز همچون نبود سامانه‌های هوشمند مدیریت تولید، انبار و توزیع و همچنین وابستگی به تامین‌کنندگان خارجی برای تجهیزات و قطعات و ضعف در داده و هوش تجاری مانند نبود سیستم‌های تحلیل داده برای شناخت بازار و رفتار مشتری و تصمیم‌گیری مبتنی بر تجربه به جای داده، از جمله چالش‌های اساسی این حوزه است.

حیدری به چالش‌های حقوقی و مالکیت فکری صنعت چاپ و نشر اشاره و عنوان کرد: این بخش شامل ضعف در حفاظت از حقوق ملف و ناشر در فضای دیجیتال و افزایش کپی و تکثیر غیرمجاز آثار می‌شود. در حوزه بازاریابی و فروش سنتی نیز استفاده محدود از تجارت الکترونیک و بازاریابی دیجیتال و ضعف در بهره‌گیری از پلتفرم‌های آنلاین و فناوری‌های فروش، از چالش‌های مهم صنعت چاپ و نشر برشمرده شد.

وی رقابت‌پذیری بین‌المللی را دیگر چالش این حوزه خواند و افزود: ما با استاندارد‌های جهانی چاپ و نشر فاصله بسیار داریم و حضور کمرنگ در بازار‌های صادراتی و نمایشگاه‌های بین‌المللی بسیار به چشم می‌آید. این چالش‌ها نشان می‌دهد آینده صنعت چاپ و نشر بیش از آنکه صرفا به تجهیزات وابسته باشد، به نوآوری، تحول دیجیتال، فناوری‌های هوشمند و توسعه مدل‌های کسب‌وکار جدید وابسته است. به همین دلیل، ایجاد یک مرکز تخصصی نوآوری می‌تواند نقش کلیدی در افزایش بهره‌وری، رقابت‌پذیری و توسعه اقتصاد فرهنگ ایفا کند.

حیدری گفت: با توجه به چالش‌هایی که برشمردیم، سراغ راهکاری برای رفع این چالش‌ها رفتیم که ایجاد مرکز فناوری چاپ و نشر برای حمایت از ایده‌های فناورانه، توسعه همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها، سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، چاپ هوشمند و نشر دیجیتال، راه‌اندازی شتاب‌دهنده تخصصی و صندوق سرمایه‌گذاری حوزه چاپ و نشر، آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی در فناوری‌های نوین، ایجاد پلتفرم‌های یکپارچه تولید، توزیع و فروش کتاب و محصولات چاپی و حمایت از صادرات خدمات و فناوری‌های چاپ و نشر را شامل می‌شود.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: هدف از راه‌اندازی این مرکز، ایجاد بستری برای توسعه فناوری، حمایت از ایده‌های نو، افزایش بهره‌وری و شکل‌گیری کسب‌وکار‌های نوآور در صنعت چاپ و نشر است. مهم‌ترین اهداف این مرکز شامل حمایت از ایده‌های نوآورانه در حوزه چاپ، نشر، کتاب، محتوای دیجیتال و فناوری‌های فرهنگی، توسعه کسب‌وکار‌های نوپا (استارتاپ‌ها) و کمک به تجاری‌سازی محصولات و خدمات نوین، ارتقای فناوری صنعت چاپ و نشر از طریق به‌کارگیری هوش مصنوعی، نشر دیجیتال، چاپ هوشمند و اتوماسیون، ایجاد اشتغال پایدار برای دانش‌آموختگان، متخصصان و کارآفرینان حوزه فرهنگ و نشر است.

وی افزود: مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران با هدف تبدیل ایده‌های خلاق به کسب‌وکار‌های پایدار، نوسازی صنعت چاپ و نشر، توسعه فناوری‌های نوین، ایجاد اشتغال و افزایش سهم اقتصاد فرهنگ در تولید ناخالص داخلی شکل می‌گیرد و نقش مهمی در آینده‌نگری و تحول این صنعت ایفا خواهد کرد.

ابراهیم حیدری در پایان سخنان خود به شرایط انتخاب شرکت‌ها برای حضور در مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران اشاره کرد و گفت: صرف دانش‌بنیان بودن، معیار انتخاب شرکت‌ها نیست بلکه توانمندی، سابقه اجرایی، تخصص، پایبندی به قوانین و ارائه راهکار‌های واقعی برای حل مسائل صنعت چاپ و نشر، ملاک اصلی همکاری با این مرکز خواهد بود.

ابراهیم نبیونی نیز در ابتدای سخنان خود از نگاه و حمایت خانه کتاب و ادبیات ایران نسبت به حوزه نوآوری و فناوری قدردانی کرد و گفت: جا دارد از نگاه ارزشمند شما به این حوزه تشکر کنم. در یک سال و نیم گذشته، ارتباط بسیار خوبی میان جهاد دانشگاهی و خانه کتاب و ادبیات ایران شکل گرفته و از همان ابتدای مسیر این نگاه و عزم برای تحقق چنین اتفاقی وجود داشت که جای تقدیر دارد؛ به‌ویژه در شرایط اقتصادی امروز و با وجود محدودیت‌هایی که در جامعه وجود دارد.

معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به همکاری‌های مشترک میان بخش دولتی و خصوصی افزود: بخش عمده‌ای از این مسیر، حاصل همکاری و هم‌افزایی میان بخش خصوصی و بخش دولتی است.

وی با اشاره به ظرفیت توسعه مرکز فناوری چاپ و نشر مطرح کرد: خوشبختانه این ظرفیت وجود دارد که اگر در ماه‌ها و روز‌های آینده با توجه به عملکرد شرکت‌ها، تعداد مجموعه‌های مستقر افزایش پیدا کند، بتوانیم طبقات بیشتری را به این مجموعه اضافه کنیم و از ظرفیت‌های موجود برای استقرار شرکت‌های جدید و گسترش همکاری‌ها استفاده کنیم. امیدواریم با تداوم این همکاری‌ها، شاهد توسعه هرچه بیشتر زیست‌بوم نوآوری در صنعت چاپ و نشر باشیم.

در این جلسه سعید پور ابوالقاسم؛ مدیرکل دفتر نوسازی و تحول اداری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن حاجی زین‌العابدینی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، مظاهر بابایی؛ معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران، مهدی حافظی؛ معاون اداری و مالی خانه کتاب و ادبیات ایران، ابراهیم نبیونی؛ معاون فناوری پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، قاسم براتی؛ مسئول اداره امور شرکت‌های پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، مهدیه شهرابی‌فراهانی؛ مسئول امور بازاریابی و تجاری‌سازی پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی و از اعضای هیئت شورای پذیرش «مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» حضور داشته و احکام خود را دریافت کردند.

در ادامه این مراسم، گزارشی از روند فراخوان مرکز فناوری خانه کتاب و ادبیات ایران ارائه شد. بر اساس این گزارش، ۱۷ شرکت خلاق و دانش‌بنیان در فراخوان اولیه شرکت کردند که پس از ارزیابی‌های تخصصی، تعدادی از آنها به دلیل نداشتن ارتباط کافی با ماموریت مرکز یا احراز نکردن شاخص‌های عمومی، کنار گذاشته شدند و شرکت‌های منتخب برای استقرار در مرکز انتخاب شدند. فرایند داوری شرکت‌ها با حضور اعضای شورای پذیرش انجام شد و شرکت‌های برگزیده پس از طی مراحل نهایی، در مرکز فناوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران مستقر خواهند شد.