صنایع خلاق نیازمند تعریف حقوقی واحد است

مهرداد عالی‌پور هریسی در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صدا و سیما گفت: در کشور تعریف واضح و واحدی از صنایع خلاق به لحاظ حقوقی وجود ندارد و نهاد‌های مختلف از جمله معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاه‌های دولتی و خصوصی، هر کدام بخشی از این صنایع را در تعاریف خود لحاظ کرده‌اند.

وی افزود: برخی صنایع دستی، برخی نوشت‌افزار، اسباب‌بازی و بازی‌های رایانه‌ای، برخی نرم‌افزار و برخی نیز حوزه مد و پوشاک را در زمره صنایع خلاق قرار می‌دهند، در حالی که تمرکز هر گروه بر بخشی از این حوزه، بخش‌های دیگر را نادیده می‌گیرد.

عالی‌پور هریسی با اشاره به تعریف علمی صنایع خلاق ادامه داد: بر اساس سابقه و ادبیات شکل‌گرفته در این حوزه، صنایع خلاق صنایعی هستند که از مالکیت فکری، نوآوری و دستاورد‌های توسعه برخوردارند. این مالکیت می‌تواند در قالب پتنت (سند اختراع)، طراحی صنعتی، برند و موارد مشابه باشد.

رئیس انجمن ملی صنایع خلاق ادامه داد: یکی از خروجی‌های مهم صنایع خلاق، ایجاد ارزش افزوده بالاتر نسبت به هزینه مواد اولیه است؛ زیرا عواملی مانند طراحی و محتوا در ارزش محصول نقش قابل توجهی دارند.

وی گفت: در طبقه‌بندی‌های بین‌المللی نیز بخش‌هایی از صنایع دستی، نرم‌افزار و سایر حوزه‌هایی که از ویژگی‌هایی مانند مالکیت فکری و نوآوری برخوردارند، در گروه صنایع خلاق قرار می‌گیرند؛ اما در این میان نقش برند، پتنت (سند اختراع)، مالکیت طراحی صنعتی و طراحی گرافیک اهمیت ویژه‌ای دارد.

عالی‌پور هریسی با اشاره به فعالیت تشکل‌های تخصصی در این حوزه افزود: طی سال‌های گذشته انجمن‌های صنفی، اتحادیه‌ها و تشکل‌های مختلف در حوزه‌هایی مانند نوشت‌افزار، بازی و اسباب‌بازی، بخش‌های صنفی، تجاری و صنعتی فعالیت کرده‌اند و افراد متخصص و صاحب دانش تلاش زیادی برای فعال نگه داشتن این صنایع داشته‌اند.

وی تأکید کرد: امروز لازم است از این سابقه و حافظه تاریخی عبور کنیم و به یک سند حقوقی برسیم؛ به همین منظور باید وزارت صمت، تشکل‌های تخصصی و سایر دستگاه‌ها و بخش‌های مرتبط، از جمله حوزه‌های بازی، آموزش و پرورش و سایر مجموعه‌های درگیر در این حوزه، در کنار یکدیگر به یک تعریف حقوقی واحد و ساختار مشخص برای توسعه صنایع خلاق برسند.

رئیس انجمن ملی صنایع خلاق یکی دیگر از چالش‌های این حوزه را تعدد دفاتر و معاونت‌های مرتبط با فعالیت شرکت‌های بزرگ عنوان کرد و گفت: برخی شرکت‌های بزرگ محصولات متنوعی مانند نرم‌افزار، ماژیک، رنگ، خودکار و جوهر تولید می‌کنند و به دلیل درهم‌تنیدگی فعالیت‌هایشان، برای پیگیری امور باید به چند دفتر در وزارت صمت مراجعه کنند.

وی افزود: بر اساس قوانین، هر شرکت باید در یک معاونت فعالیت کند و این مسئله برای شرکت‌های توسعه‌یافته که چند خط تولید دارند، چالش ایجاد می‌کند؛ در حالی که هدف کشور، حرکت واحد‌ها به سمت توسعه و ایجاد صنایع بزرگ است و این محدودیت‌ها باید به تدریج برطرف شود.

عالی‌پور هریسی در ادامه از شکل‌گیری انجمن ملی صنایع خلاق خبر داد و گفت: با حمایت وزارت صمت و بر اساس تقاضای موجود، فعالان بخش‌های نوشت‌افزار، بازی، اسباب‌بازی، سرگرمی و آلات موسیقی در سطح ملی گرد هم آمده و انجمن ملی صنایع خلاق را تشکیل داده‌اند.

وی با بیان اینکه این انجمن در مرحله نوپایی قرار دارد، افزود: این تشکل که در چند ماه گذشته شکل گرفته، در حال تکمیل اعضاست و در حال حاضر حدود ۱۵ تا ۲۰ واحد فعال صنعتی در آن گرد هم آمده‌اند.

رئیس انجمن ملی صنایع خلاق هدف اصلی انجمن را تشویق واحد‌های کوچک به صنعتی‌شدن دانست و اظهار کرد: در این انجمن صرفاً تعدد واحد‌های صنعتی مدنظر نیست، بلکه کیفیت و حجم تولید، تعداد کارگران و نیرو‌های انسانی، میزان توسعه‌یافتگی ماشین‌آلات و ظرفیت توزیع اهمیت دارد.

وی ادامه داد: برای عضویت در انجمن، رده‌های مختلفی در نظر گرفته شده است. اعضای اصلی دارای حق رأی هستند و باید تولیدکننده صنعتی و دارای پروانه بهره‌برداری از وزارت صنعت باشند.

عالی‌پور هریسی گفت: در کنار اعضای اصلی، افرادی نیز وجود دارند که واحد صنعتی ندارند و ممکن است تولیدکننده صنفی، توزیع‌کننده یا فروشگاه‌دار باشند، اما دارای دانش، مدرک دانشگاهی یا تجربه ارزشمندی هستند و می‌توانند به صنعتگران بزرگ کمک کنند یا خودشان تمایل به توسعه فعالیت‌هایشان داشته باشند.

وی افزود: برای این افراد نیز عضویت افتخاری پیش‌بینی شده است تا صاحبان دانش و تجربه و افرادی که به دنبال ایجاد یا توسعه واحد‌های صنعتی هستند، بتوانند در انجمن حضور داشته باشند.

رئیس انجمن ملی صنایع خلاق تأکید کرد: هدف این انجمن ایجاد زمینه هم‌افزایی، گفت‌و‌گو و تعامل میان فعالان این حوزه است تا با برگزاری نشست‌ها و دیدار‌های تخصصی، زمینه ایجاد واحد‌های صنعتی بزرگ‌تر و ارتقای جایگاه صنایع خلاق ایران فراهم شود.