تغییرات اقلیمی حد و مرز نمی‌شناسد

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما، جعفر گوهرگانی در نشست تخصصی «آب و مدیریت پایدار سرزمین» که امروز سه شنبه سوم شهریورماه با حضور نمایندگانی از عراق، دبیرکل مجمع مجالس آسیایی، نماینده یونسکو و جمعی از مدیران، استادان و کارشناسان در سازمان منابع طبیعی کشورمان برگزار شد، تصریح کرد:  ایران و عراق، علاوه بر اشتراکات فرهنگی، اجتماعی و دینی، از نظر اقلیمی و جغرافیایی نیز شرایط مشابهی دارند و با چالش‌های مشترکی مانند کاهش بارندگی، کم‌آبی، شوری آب و خاک، فرسایش اراضی و پیامد‌های تغییرات اقلیمی روبه‌رو هستند.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی گفت: براساس پیش‌بینی‌ها و گزارش‌های رسمی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، جمعیت جهان در سال ۲۰۵۰ به حدود ۹.۷ میلیارد نفر خواهد رسید و میزان نیاز غذایی این جمعیت نیز در مقایسه با سال ۲۰۲۰ باید ۵۰ درصد افزایش یابد.

وی افزود: با توجه به محدودیت منابع آب، خاک و اراضی کشاورزی، بیش از ۸۰ درصد این نیاز باید از طریق افزایش عملکرد در واحد سطح و ارتقای بهره‌وری تأمین شود و تنها ۲۰ درصد آن به توسعه سطوح جدید و کشت‌های متراکم اختصاص خواهد داشت.

گوهرگانی با بیان اینکه آب صرفاً موضوعی فنی نیست، گفت: آب موضوعی راهبردی، اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و امنیتی است. منطقه امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های به‌هم‌پیوسته، از جمله افزایش دما، کاهش و بی‌نظمی بارش‌ها، خشکسالی‌های متوالی، افزایش تبخیر، فشار بر منابع آب سطحی و زیرزمینی، فرسایش خاک، بیابان‌زایی و افزایش تقاضا برای آب مواجه است.

وی تأکید کرد: این چالش‌ها مرز سیاسی نمی‌شناسند و پاسخ به آنها نیز نباید به نگاه‌های بخشی و مرز‌های اداری محدود شود؛ بلکه به رویکردی حوضه‌محور، یکپارچه، علمی و آینده‌نگر نیاز دارد.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، آب و خاک را دو مقوله جدایی‌ناپذیر دانست و افزود: هر برنامه‌ای برای تأمین امنیت آب، اگر با حفاظت از خاک، مدیریت آبخیزها، حفظ پوشش گیاهی، کنترل فرسایش، تغذیه آبخوان‌ها و توسعه کشاورزی پایدار همراه نباشد، در بلندمدت موفق نخواهد بود.

گوهرگانی گفت: مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز باید یکی از پایه‌های اصلی سیاست‌گذاری در حوزه آب و سرزمین باشد. جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های گذشته تجربیات ارزشمندی در زمینه آبخیزداری، حفاظت خاک، کنترل فرسایش، مدیریت روان‌آب‌ها، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و افزایش بهره‌وری آب کشاورزی به دست آورده است.

وی با اشاره به ضرورت تبادل تجربیات میان کشور‌ها افزود: هیچ کشوری به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخ‌گوی همه چالش‌های آب و سرزمین باشد. دانش زمانی ارزشمندتر می‌شود که به اشتراک گذاشته شود و تجربه زمانی اثربخش‌تر است که در تعامل با تجربه دیگران قرار گیرد.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی حضور هیئت عراقی در ایران را فرصتی برای آغاز و توسعه همکاری‌های پایدار علمی و اجرایی دانست و گفت: روابط ایران و عراق در حوزه آب و خاک می‌تواند از سطح تبادل نظر و نشست‌های کارشناسی فراتر رود و به برنامه‌ها، طرح‌ها و دستاورد‌های مشترک منجر شود.

وی پیشنهاد کرد سازوکار مشترک علمی و اجرایی میان دو کشور در حوزه «امنیت آب و مدیریت پایدار سرزمین» با حضور وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مرتبط، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، نهاد‌های سیاست‌گذار و دستگاه‌های دیپلماسی دو کشور تشکیل شود.

گوهرگانی درباره محور‌های این همکاری گفت: تبادل دانش و تجربه، انجام مطالعات مشترک، تبادل استاد و پژوهشگر، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، توسعه فناوری‌های نوین، استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و سامانه‌های هوشمند و اجرای طرح‌های پایلوت مشترک می‌تواند در دستور کار دو کشور قرار گیرد.

وی افزود: در سال ۲۰۲۴ میلادی نیز براساس تفاهم‌های موجود، یک گروه کارشناسی پنج‌نفره عراقی، دوره سه‌هفته‌ای تخصصی مدیریت پایدار خاک و شوری را با موفقیت در ایران گذراند.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، دسترسی به اطلاعات دقیق، به‌روز و قابل اعتماد را لازمه تصمیم‌گیری‌های بلندمدت دانست و گفت: فناوری‌های سنجش از دور و ماهواره‌ای، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی، مدل‌سازی، هوش مصنوعی و سامانه‌های پایش هوشمند می‌توانند کیفیت تصمیم‌گیری در مدیریت منابع آب و خاک را متحول کنند.

گوهرگانی همچنین افزایش بهره‌وری آب در بخش کشاورزی را از محور‌های مهم همکاری دو کشور برشمرد و افزود: امنیت غذایی و امنیت آب از یکدیگر جدا نیستند. از یک سو باید تولید پایدار و امنیت غذایی تضمین شود و از سوی دیگر، مصرف آب مدیریت و بهره‌وری آن افزایش یابد.