پخش زنده
امروز: -
معاون وزیر امور خارجه در گفتگوی ویژه خبری:
در برابر حملات آمریکا پاسخ پشیمانکننده میدهیم
معاون حقوقی و امور بین الملل وزیر امور خارجه با بیان اینکه در برابر حملات آمریکا، پاسخ پشیمان کننده می دهیم، گفت: آمریکا با خاتمه رفع محاصره دریایی، یادداشت تفاهم اسلام آباد را متلاشی کرد و در حال حاضر از طرف ایران و آمریکا موضوعی به نام تفاهم اسلام آباد نداریم.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای کاظم غریب آبادی در برنامه گفتگوی ویژه خبری افزود: اقدامات ما ناقض حاکمیت عمان نیست؛ اما نمیتوانیم اجازه دهیم تنگه هرمز برای اقدامات مغایر امنیت ملی مورد استفاده بگیرد.
متن کامل این گفتگو به شرح زیر است.
سوال: تفاهم نامه اسلام آباد انجام و قرار شد در بازه ۶۰ روزه ایران و آمریکا به بررسی موضوعات و سرفصلهای مهم بپردازند. اما شاهد حملات و جسارتهای آمریکا به مناطق جنوبی کشور و دیگر مناطق کشورمان هستیم، آیا همچنان تفاهمنامه اسلام آباد برقرار است؟
غریب آبادی: آن چیزی که از آن بعنوان یادداشت تفاهم اسلام اباد یاد میشود، حاوی برخی تعهدات برای آمریکا و همچنین ایران بود. شاید آمریکاییها هم فکر نمیکردند بحثهایی که در خصوص تنگه هرمز و تعهدی که تحت بند ۵ راجع به جمهوری اسلامی ایران پیش بینی شده، بخواهد زمینهای را فراهم کند که همه چیز متوقف شود. این تفاهم در حال اجرا بود.تعهداتی که آمریکا داشت، هم در زمینه صدور اسقاطیه نفت، در زمینه توقف عملیاتهای نظامی و جنگ، در زمینه آزادی شدن پولهای بلوکه شده ایران حداقل در پارت اول ۱۲ میلیارد دلار و رفع محاصره دریایی، در حال اجرا بود. ایران هم تعهدی داشت در خصوص تنگه هرمز، که بر این اعتقاد هستیم آن چیزی که ما در رابطه با تنگه هرمز اتخاذ کردیم دقیقا مطابق با یادداشت تفاهم بود و مطابق با حقوق حاکمیتی ما. این جا آمریکا تمامی تعهدات خودش را تحت این یادداشت تفاهم را نقض کرد. البته باید از یک کلمه سنگین تری استفاده کنم. یعنی با خاتمه رفع محاصره دریایی ایران، دیگر آمریکا تمام تعهدات خودش را تحت تفاهم اسلام آباد به نوعی متلاشی کرده است.چون آمریکا ۴-۵ تعهد دارد یک تعهدش را هم انجام نمیداد و آن تعهد راجع به از سرگیری عملیاتهای نظامی بود. کافی بود این یادداشت تفاهم را متلاشی کند. چون شاکله اساسی یادداشت تفاهم اسلام آباد مبنی بر توقف جنگ، توقف دائمی و فوری جنگ و عملیاتهای نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران و همچنین در تمامی جبههها از جمله لبنان بود. کافیست همین علیه جمهوری اسلامی ایران از سر گرفته شود که ما در دو هفته گذشته دو بار شاهد هستیم که آمریکا عملیاتهای نظامی را علیه جمهوری اسلامی ایران از سر گرفته، همین کافی بود نشان دهد که آمریکا به هیچ وجه پایبند به این یادداشت تفاهم نیست. از این رو ما الان چیزی به نام تعهدات یادداشت تفاهم اسلام آباد که بخواهد ساری و جاری باشد نداریم، نه از سوی آمریکا، نه از سوی جمهوری اسلامی ایران. یعنی ما الان تعهدی نداریم اگر هم کسی از جمهوری اسلامی ایران تقاضا درخواست میکند که برگردد به تعهدات خودش مثلا بیاید تنگه هرمز را باز کند برای عبور کشتی ها، این درخواست بلاوجه و بی اساسی است که ما برای آن وجاهتی قائل نیستیم.
سوال: دائما در رسانهها میبینیم مقامات آمریکایی بخصوص رئیس جمهوری آمریکا، عنوان میکند مذاکرات چند ساعته با مقامات جمهوری اسلامی ایران دارم و به تبع آن شاید به نظر میرسد عملیات روانی را در قبال مردم ایران جدا از آنچه که در عرصه نظامی دارد پیاده میکند خیلی سفت و سختتر از گذشته دارد انجام میدهد.
غریب آبادی: نکته درستی است در خیلی از موارد، مواضعی را رئیس جمهور آمریکا گرفته که اصلا با واقعیت روی صحنه همخوانی نداشته یا اصلا اتفاقی در آن زمینه روی نداده. مثلا همین خبری که اشاره کردید من هم دیدم که گفته ما ۱۱ ساعت با ایران مذاکره کردیم، توافق خوبی انجام دادیم، اما با یک تماس این توافقات همه برگشت.منظور ترامپ احتمالا همین سفری است که اخیرا وزیر محترم امور خارجه و هیئت همراه که اینجانب هم خدمت شان بودم به عمان داشتیم، قید نکرده ولی آخرین گفتوگوهایی که ما داشتیم در آنجا، گفتوگوهای ما با عمان بود. ما اصلا با آمریکا گفتگویی در این زمینه نداشتیم که بگوییم ۱۱ ساعت ما با آمریکا مذاکره کردیم. پس ما مذاکرهای با آمریکا نداشتیم.نکته دوم این که بحثهایی که راجع به تنگه هرمز هست اصولا توافقی صورت نگرفت. یعنی ما مواضع مان بسیار اصولی بود در عمان. رفتیم ماموریتی را انجام دهیم در این زمینه و مواضع اصولی مان را در خصوص تنگه هرمز آنجا بگوییم و حالا اگر توانستیم آنها را همراه کنیم با موضع اصولی خودمان، طبیعتا این سناریوی مطلوب و ایده آل بود و اگر نمیشد حداقل این است که به آنها میگوییم از این پس باید منتظر تحولات جدیدی در منطقه و تنگه هرمز باشند. پس توافقی هم صورت نگرفته. پس کل این موضعی که رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد اصلا وجهی از واقعیت روی زمین ندارد.
سوال: بیشتر به اعلام موضع سریع جمهوری اسلامی ایران راجع به تنگه هرمز اختصاص دارد آنچه که اشاره میکنید در عمان و در سفر عمان.
غریب آبادی: چون توئیت ترامپ را مطرح کردید راجع به مذاکره ۱۱ ساعته، ما بعد از امضای یادداشت تفاهم اسلام آباد تقریبا الان نزدیک به یک ماه میگذرد. فکر کنم سه چهار روز دیگر وارد سی روزه میشویم که از امضای یادداشت تفاهم میگذرد. تا الان هیچ مذاکرهای در چارچوب یادداشت تفاهم اسلام آباد انجام ندادیم. هیچ مذاکرهای که قرار بود بلافاصله بعد از آن و با تحقق برخی الزامات و اجرای برخی بندها، این مذاکرات فنی و گروههای کاری آغاز شود، با این که عناوین گروههای کاری هم تفاهم شد، اما ما مذاکراتی را در چارچوب گروههای کاری که وظیفه شان بررسی و تعیین آن متن توافق نهایی بود اصلا آغاز نکردیم.قبل از این اتفاقات اخیر یک علت اساسی داشت و آن بحث لبنان بود. اعتقادمان این بود که آمریکا ناقض بند یک یادداشت تفاهم است و عملیاتهای نظامی رژیم صهیونیستی در لبنان خاتمه پیدا نکرده و عقب نشینی هم باید اتفاق میافتاد. برای همین ما تا قبل ازاین تحولات اخیر در تنگه هرمز و آغاز درگیریها هیچ مذاکرهای با آمریکا شروع نکردیم. دستگاه سیاست خارجی وقتی تفاهمی را منعقد کرد در این زمینه بسیار مصر است که بند به بند آن دقیق اجرا شود. این طور نیست که بگوییم حالا برویم وارد گفتوگوها شویم شاید در لابه لای این گفتوگوها در حوزه لبنان هم پیشرفت داشته باشیم نه. جزو الزامات و شروط اساسی ما بود. پس ما در طول تقریبا یک ماه گذشته، هیچ مذاکرهای با آمریکا نداشتیم.
سوال: بند ۵ تفاهمنامه اسلام آباد اشاره میکند به موضوع تنگه هرمز، مدیریت جمهوری اسلامی ایران بحث تعاملاتی که دارد و آن بازه زمانی ۶۰ روزه. تنگه هرمزی که حاکمیت جمهوری اسلامی ایران در عبور و مرور کشتیها بر آن اعمال شده و بحث تعاملات، سفر عمان، بحثهایی که در این بین هست به لحاظ حقوقی توضیح دهید با توجه به آنچه که رئیس جمهور آمریکا اعلام میکند که محاصره دریایی را برمی گرداند این در حالیست که جمهوری اسلامی ایران اجازه عبور و مرور کشتیها را متوقف کرده و عملا مدیریت تنگه هرمز به علت عبور و مرور کشتیها در اختیار جمهوری اسلامی ایران است.
غریب آبادی: نکته اول این است که ما در زمان جنگ وقتی کشوری امنیت و منافع ملی آن مورد تعرض قرار میگیرد و به مخاطره میافتد، صحبت از حقوق بین الملل و اینها اصلا وجاهتی ندارد. حالا نیایند از فردا برخیها بنویسند که آقا دیپلماتهای ما نباید این حرفها را بزنند. چرا نباید از این حرفها بزنیم؟ ما الان درگیر جنگ هستیم دیگر کسی الان نباید به ما احترام به حقوق بین الملل یاد دهد. تمام اصول بنیادین حقوق بین الملل را متجاوزین همه را زیر پا گذاشتند. کسی نباید از ما انتظار داشته باشد که بگوییم ما همچنان مثل آدم خوب برویم به سمت اجرای تعهدات و اجرای حقوق بین الملل. این را برای چی اشاره کردم، برای این که برخیها مطرح میکنند که تنگه هرمز دو عضو، دو کشور و دو طرف دارد، ایران و عمان. پس شما باید احترامی به حاکمیت عمان بگذارید و هر مسیری را سمت خودش باز میکند که شناورهای تجاری عبور کنند، حق حاکمیتی اش است. از لحاظ حقوقی برای شرایط موقت درست است. عمان هم یکی از کشورهای ساحلی است.
دو نکته: نکته اول این است که الان در زمان جنگ هستیم. تنگه هرمز میتواند توسط متجاوزین برای به مخاطره افتادن امنیت ملی و کمک و تسهیل برخی عملیات نظامی علیه ما مورد سوء استفاده قرار گیرد. ما اگر فقط سمت آبهای سرزمینی خودمان را کنترل کنیم، حتی کنترل موثر، اگر آن سمت را کنترل نکنیم، از همان جا امنیت ملی مان مورد تعرض قرار میگیرد. پس این جا دیگر بحث این که بگوییم ما حاکمیت عمان را داریم زیرسوال میبریم، نیست. عمان همسایه بسیار خوب ماست، عمان همیشه مواضع بسیار خوبی داشته. ما در جنگ ۴۰ روزه و ۱۲ روزه هم عمان از مخالفین جنگ و مواضعش بسیار اصولی بود. روابط ما با عمان متفاوت است نسبت به روابط با سایر کشورهای منطقه خلیج فارس.
پس ما قصدی برای تعرض به حاکمیت عمان نداریم. کاری که انجام میدهیم این است که این تنگه که دو کشور عضو دارد، نباید برای اقدامات مغایر با امنیت ملی مان مورد سوء استفاده قرار گیرد. این تصریح شده، هم در کنوانسیون ۱۹۸۲ و هم در کنوانسیون قبلی در ۱۹۵۰ که این گونه آبراه ها، نباید عبور شناورها به گونهای باشد که حاکمیت کشورهای ساحلی تحت مخاطره قرار گیرد. این مفهومش این نیست که فقط در آبهای سرزمینی خودتان. نکته کلیدی این است که ما در شرایط جنگی قرار داریم. در شرایط جنگی کنترل ما باید بر تمام تنگه باشد نه فقط بخش آبهای سرزمینی خودمان.
نکته دوم بحث بند ۵ یادداشت تفاهم اسلام آبادست. بند ۵ دو سه معیار مهم دارد. معیار اول این است که میگوید جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی اتخاذ خواهد کرد که عبور ایمن کشتیهای تجاری را، نه نظامی را فقط به صورت رایگان برای شصت روز فراهم کند.البته یک سی روز هم دارد. این فراز دوم بند ۵، برای عبور ایمن در این شرایط موقتی. چون برای مذاکره توافق نهایی مدت ۶۰ روز خواهد بود. این که ایران ترتیبات عبور ایمن را فراهم میکند. ترتیبات عبور ایمن یعنی مسئولیت بر عهده ایران است. مسیرها را ایران تعیین خواهد کرد و مسئولیت امنیت را برعهده خواهد گرفت و این شفاف و واضح است. فراز دوم بند ۵ میگوید مین زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران صورت خواهد گرفت به گونه این که ظرف سی روز مثل قبل شود.مین زدایی هم کار جمهوری اسلامی ایران است. نه در بخش آبهای سرزمینی خودمان بلکه در تنگه هرمز. بعضیها میگویند عمان جزو تفاهم شما نیست. قراردادی داریم که نزد سازمان بین المللی دریانوردی هم ثبت شده که مسیر تردد طرحهای دریایی است که تی اس اس به انگلیسی به آن میگویند. ۶۰ سال است توافق کردیم که هم مسیر ورودی و هم مسیر خروجی از تنگه هرمز از آبهای سرزمینی عمان شود. هم قبل از انقلاب و هم بعد از انقلاب تا قبل از این جنگ ما چیزی گفتیم به عمان. مگر به عمان گفتیم تمام این مسیر در آبهای سرزمینی شماست باید برگردیم؟ نه. چون مشکلی نداشتیم. هم دو همسایهایم که روابط خوبی داشتیم و هم تهدید خاصی از سمت تنگه هرمز متوجه ما نشد.
این جا مین زدایی کل تنگه هرمزست و این جا بحث زیرسوال بردن حاکمیت عمانیها نیست. حتی عمانیها که قصد داشتند از بعضی کشورهای دیگر دعوت کنند برای مین زدایی در قسمت آبهای سرزمینی خودشان در این مسیر جنوبی که باز کردند، ما به شدت مخالفت کردیم. این جا زیرسوال بردن حاکمیت عمان نیست بلکه تفاهمی است که ما با آمریکاییها داشتیم که باید دقیق اجرا میشد که ما مایل نیستیم پای کشتیهای نظامی و تجهیزات بیگانه در تنگه هرمز باز شود، حتی به بهانه مین زدایی.
مفهوم سوم راجع به ترتیبات آینده تنگه هرمز صحبت میکند که ایران و عمان با هم مباحثه و مشورت میکنند و بعد مشورتی با سایر کشورها، که در ترتیبات آینده پیش بینی شده و بعد از این ۶۰ روز ترتیبات دائمی خواهد داشت. این مفاهیمش مشخص است. کاری که ما در تنگه هرمز بعد از امضای یادداشت تفاهم اسلام آباد انجام دادیم این بود که نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مسیر ورودی و خروجی در شمال تنگه هرمز که در محدوده آبهای سرزمینی خود ماست این را باز و مین زدایی و مسیر عبور ایمن برای شناورهای تجاری ایجاد کرد و ما این را به عمان و کشورهای منطقه و سازمان بین المللی دریانوردی آیام او که در لندن مستقرست اعلام کردیم. کشتیها طبق بند ۵ دیگر باید از این مسیر عبور کنند.آن مسیری که ۶۰ سال بین ما و عمان اجرا میشد که تقریبا در میانه تنگه هرمزست که باز همه اش در آبهای سرزمینی عمان است. چون در آن منطقه الان مین وجود دارد قابل استفاده نیست. اعلام کردیم باید از مسیر موقتی که جمهوری اسلامی باز کرده استفاده کنند.
اتفاقی که موجب شد شاکله این یادداشت تفاهم به هم بخورد و درگیریها آغاز شود این بود که مسیر جنوبی در تنگه هرمز را از سمت عمان خیلی پایینتر از مسیر تردد قبلی که بین ما و عمان اجرا میشد، باز کردند که تقریبا نزدیک آبهای داخلی عمان است که حق چنین کاری نداشتند. عمان امکان دارد بگوید که من بخشی از تفاهم نیستم. به دوستان عمانی گفتیم که درست است بخشی از تفاهم نیستید، اما دقت داشته باشید که اقدامات شما ممکن است صلح برای منطقه بیاورد یا جنگ برای منطقه بیاورد. اطلاعات دقیقی داریم که آمریکاییها هم فشار سنگینی وارد کردند که مسیر جنوبی بسته نشود. مثلا چگونه برخی کشتیهایی که از مسیر جنوبی استفاده میکردند هشدارهای بیسیمی سپاه به اینها میداد، اینها برمی گشتند از مسیر جنوب که بیایند از مسیر شمال در آبهای ما استفاده کنند. چه اتفاقی میافتاد؟ هواپیماهای بدون سرنشین و برخی تجهیزات آمریکایی ها، اینها را مجبور میکردند برگردند دوباره از آن مسیر جنوب استفاده کنند. چه مرضی داشتند آمریکاییها این کار را بکنند، که هم شناورها را به خطر بیندازند و هم بند ۵ یادداشت تفاهم اسلام آباد را نقض کنند و هم روابط میان ما و عمان یک مقدار مسئله دار شود.
نکته سوم این که کاری که انجام دادیم ناقض تعهد بند ۵ یادداشت تفاهم اسلام آباد نبود. آمریکاییها مدعی هستند شما برخی کشتیهای تجاری را مورد هدف قرار دادید. حادثهای برای دو سه شناور در مسیر جنوبی روی داده، واکنش آمریکا چه بوده؟ صدها هدف نظامی، غیر نظامی و زیرساختی ما را مورد هدف قرار داده، نزدیک به ۲۰ شهید و نزدیک ۲۰۰ مجروح دادیم. برای چی؟ برای این که برای دو سه شناور در مسیر جنوبی حادثهای ایجاد شده است.پاسخ ما باید چی باشد؟ اگر آمریکا برای چنین کاری ایران را آماج حملات نظامی قرار میدهد، وقتی که در رابطه با لبنان، تفاهم را نقض کردند، عملیاتهای نظامی را خاتمه ندادند، مردم بیگناه آن جا کشته شدند، ما باید چه پاسخی میدادیم؟ باید اسرائیل و آمریکا را بمباران میکردیم. کاری که آمریکا کرده، این اقدامات وحشیانه و جنایتکارانه باید درسی برای ما باشد که ما نوع پاسخها و واکنشهای مان را باید تنظیم کنیم. حتی اعتقاد به این نداریم متناسب با آمریکا، چرا متناسب. اگر به خاطر سه کشتی تجاری، صدها هدف را تحت حمله نظامی قرار داده، ما باید اقدام مان چی باشد؟ نوع واکنش آمریکا باید هزاران برابر بود، نه حتی ده برابر. ما باید واکنش مان به این تجاوز آمریکا چند برابر باید باشد.
پاسخ ما به آمریکا باید متناسب نباشد، باید پاسخ پشیمان کننده باشد. چون آمریکا حد یقفی متاسفانه برای خودش قائل نیست. الان بحث اصلی عبور شناورهای تجاری نیست برای آمریکا. اگر بحث عبور شناورهای تجاری بود، که ما مسیر شمال را باز کردیم. قبل از این که بروم عمان با دوستان فرماندهان عالی رتبه نیروهای مسلح جلسه داشتم در تهران روز جمعه. کاملا بررسی کردیم این مسیر را. مسیر کاملا مین زدایی شده است. مسیر کاملا باز و شناورها با هر حجم و وزنی میتوانند عبور کنند و بدون هیچ گونه حادثهای. چرا از این مسیر استفاده نکردند و سعی کردند تحریک کنند؟ آیا آمریکا با هدف خاصی این تحریک را کرده که اجازه نداد شناورها از مسیر شمال استفاده کنند. این جا اختلاف راهبردی است بر سر تنگه هرمز. تحلیلم نیست، انعکاس واقعی موضوع است، این است که آمریکا این بحث عبور شناورها اصلا برای آن اهمیتی ندارد، آمریکا که اصلا وابسته به تنگه هرمز نیست، خود ترامپ بارها اعلام کرده است.
سوال: او از حق حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز عصبانی است؟
غریب آبادی: آمریکا نمیخواهد ما حاکمیت موثر بر تنگه هرمز کنیم. در سفر عمان هم گفتیم، ما این حاکمیت را اعمال میکنیم، با هر هزینهای که باشد.
سوال: خبرهای سفر عمان را پیگیری میکنیم، میرسیم به این جا که یا تعامل میکنند یا تحولات جدیدی پیش روی آنها خواهد بود.
غریب آبادی: در عمان برای این که میخواستیم این تبدیل به اختلافی بین ما و کشور دوست و همسایه و برادر مسلمان ما، عمان نشود. دیدم برخی رسانهها بازتاب ترجمه عملیات روانی دشمن در داخل بود؛ که چی؟ بازتاب رسانههای داخلی این بود که هیئت جمهوری اسلامی ایران رفته آن جا که آن چیزی که ترامپ گفته بود که ما موقعی درگیری نظامی و حملات مان را متوقف میکنیم و برمی گردیم به یادداشت تفاهم که ایران بیانیهای صادر کند که بگوید من تنگه هرمز را کاملا باز میکنم بدون مانع و بدون درگیری نظامی کسی را مورد هدف قرار نمیدهم. این ترجمان عملیات روانی، در داخل رسانههای ما راه پیدا کرد و بعد گفتند این هیئت رفته آن جا، که این بیانیه را مذاکره کند و صادر شود، خیلی حرف غلطی است.تیم مذاکره کننده دستگاه دیپلماسی کشور دوشادوش دوستان نظامی ما در میدان دارد حرکت میکند. یک روز قبل از این که برویم عمان، جلسه سه ساعته با فرماندهان عالی رتبه نظامی داشتم، در رابطه با این که در عمان دستورالعمل کاری مان را تنظیم کنیم. این نکته اول که این را اصلاح کنم.نکته دوم در عمان ماموریت ما این بود بفهمانیم به دوستان عمانی که ما قصد نقض حاکمیت شما را نداریم. شما به عنوان یک کشور ساحلی حق و حقوقی دارید، اما بدانید ما الان در جنگ هستیم، نباید اقداماتی انجام دهید که امنیت ملی ما به مخاطره بیفتد. درخواست ما در این سفر این بود که این مسیر جنوب باید به حالت تعلیق دربیاید و بسته شود.حالا اگر مسیر شمال هم طرف عمانی میگوید که آن یک طرفه است، آن هم نه. آن جا پیشنهاد بسیار مناسب مطرح کردیم که مسیر جدیدتری را معرفی کردیم با مشورت دوستان نظامی ما که کنترل میکنند تنگه هرمز را که این مسیر ورودی و خروجی جدید آن جا به دوستان عمانی پیشنهاد دادیم. گفتیم نه مسیر شمال و نه مسیر جنوبی بیایید در این مسیر جدید قرار بگیریم و شناورها عبور کنند و جلوی این درگیریها گرفته شود و برگردد هر کسی به اجرای تعهدات خودش. ما نهایت حسن نیت خودمان را نشان دادیم. تاکید کنیم که ما مسیر جنوب را تحت هیچ عنوانی قبول نداریم.
سوال: پاسخ عمانی ها؟غریب آبادی: نباید از لحاظ دیپلماتیک خیلی صریح این حرف را عرض کنم. برداشتم این است که اگر دوستان عمانی تنها تصمیم گیرنده بودند، احتمالا به تفاهم میرسیدیم.سوال: این جا میرسیم به فشار آمریکایی که اشاره کردید؟
غریب آبادی: شاید دوستان عمانی بگویند این تصمیم مستقل خود ما بود، اما برداشت من از فحوای مذاکرات و رایزنیهای پشت پرده را عرض میکنم که اگر دوستان عمانی تنها تصمیم گیرنده بودند، ما قطعا به تفاهم میرسیدیم، چون عمان همواره رویکرد مناسبی در رابطه با ایران داشتهاند. به هر علتی تحت فشار این امکان پذیر نشد. آیا ما تفاهمی صادر کردیم که بگوییم ما تنگه هرمز را باز میکنیم از هر مسیری فعال شود؟ نه. هیئت جمهوری اسلامی ایران یک ماموریت داشت که ماموریت خودش را انجام داد. البته اگر ما میتوانستیم دوستان عمانی را قانع کنیم که بیاییم در مسیر پیشنهاد جدید ایران تفاهم کنیم، طبیعتا مناسبتر بود، اما با این نقض عهدهایی که من از آمریکاییها میبینیم، اگر مثلا در سه روز گذشته که ما در عمان بودیم، این اتفاقات روی نمیداد، اول این عدم تفاهم و درگیری ها، شاید چهار پنج روز دیگر این اتفاقات روی میداد. چون آمریکایی نمیخواهد این حاکمیت را بپذیرد ولی ما اصرار داریم که ما حق اعمال حاکمیت موثر داریم و این حاکمیت موثر را ما اعمال خواهیم کرد در تنگه هرمز. تنگه هرمز الان بعد از جنگ ۴۰ روزه بخشی از امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. کاری با مباحث تجاری و اقتصادی تنگه هرمز ندارم. این که برخیها آمار و ارقامی میدهند، صد میلیارد دلار، ۱۲۰ میلیارد دلار جالب است که همه ترجمه از رسانههای خارجی است.
دوستانی میگویند گاردین میگوید این قدر، رویترز گفته این قدر. خودشان محاسبه نمیکنند که بدانند چقدرست. کاری به منافع تجاری ندارم که هر چند آن هم برای ما بسیار کلیدی است. جلوتر از منافع تجاری منافع امنیتی ماست. بخشی از امنیت ملی ماست. نکته دوم ما کشوری هستیم که دشمنان بسیاری داریم. کشوری هستیم که بعد از انقلاب اسلامی آماج برخی حملات و تجاوزات قرار گرفتیم. باید ظرفیتهای خودمان را توسعه دهیم برای دفاع از خودمان. باید خداوند متعال را شاکر باشیم که بعد از این جنگ ما به ظرفیت جدید پی بردیم. پس بحث دیگر که بگوییم بخشی از امنیت ملی ماست، فراتر از این جمهوری اسلامی ایران از این ظرفیت خودش برای پیشبرد منافعش در عرصه منطقه و بین المللی استفاده خواهد کرد. مگر سایر کشورها این کار را نمیکنند؟ چرا جمهوری اسلامی ایران این کار را نکند.
سوال: رسیدیم به بحث محاصره دریایی، آنچه که اشاره می شود بحث استفاده مجدد از این گزینه است گزینه ای که شاید قبلا آمریکایی ها استفاده کردند و در رسیدن به اهداف شان ناکام ماندند چرا با وجود ناکامی در مرحله قبل باز هم اصرار می کنند که از این گزینه استفاده کنند؟
غریب آبادی: چند نکته راجع به این قابل طرح است. نکته اول از لحاظ شکلی نگاه کنیم. آمریکا آخرین تعهد خودش در یادداشت تفاهم اسلام آباد را هم این طوری می خواهد زیر پا بگذارد این شکل موضوع است. آخرین تعهدش چه بود؟ بقیه تعهداتش همه را زیر پا گذاشت فقط همین لغو محاصره دریایی مانده بود علیه ایران که این لغو را الان دارد لغو می کند. البته عملا اطلاعاتی که ما داریم عملا از روز گذشته این کار را با تکمیل حلقه محاصره دریایی در منطقه جنوب تنگه هرمز عملا داشت انجام می داد ولی اعلام رسمی آن را گذاشته از امشب. می خواست یک پیام دهد که دیگر یادداشت تفاهم اسلام آباد همه تعهداتش را آمریکا گذاشته کنار و عملا در این زمینه چیزی وجود ندارد این شکل موضوع است.
اما ماهیت موضوع چیست؟ خاطرتان هست در جنگ 40 روزه ابتدا وقتی تجاوز خیلی گسترده نظامی را رژیم های آمریکا و صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کردند، میزان بمب هایی که استفاده شد و میزان هدف هایی که زدند، هلال احمرمان اعلام کرد بیش از 50 هزار هدف عمدتا غیرنظامی را این ها مورد هدف قرار دادند. ترامپ در جایی گفت که بیش از 50 یا 54 - 55 هزار هدف. یعنی 54 هزار هدف را این ها بمباران کردند. یعنی عملیات نظامی انجام دادند به نتیجه ای نرسیدند. پاسخ های ما بسیار کوبنده بود.
بعد از آن آمدند سراغ محاصره دریایی. یعنی آمدند حلقه اقدامات نظامی شان را با اقدام اقتصادی تکمیل کنند. آیا باز جواب گرفتند؟ نه. در بخش نظامی شکست های سنگینی را متحمل شدند در بخش اقتصادی این ها فراموش کردند که با کشوری مواجه هستند که بیش از 4 دهه تحت تحریم است. تحریم های بسیار همه جانبه که هر کشور دیگری اگر فقط یک هفته با این تحریم ها مواجه بود امکان ادامه حیات نداشت، اما جمهوری اسلامی ایران به لطف انسجام مردم، اتحاد مردمی، حمایت مردم.
بله همه ما به مشکلات اقتصادی آن واقف هستیم و از آن سمت ظرفیت های بزرگ کشور. کشوری پهناور با ابزارها و ظرفیت ها و قابلیت های بسیار متعدد توانستیم این تحریم ها را هم دور بزنیم، هم مدیریت کنیم و آثار منفی تحریم ها را کاهش دهیم. این ها این را فراموش کردند، خودشان گزارشات متعددی به وزارت خزانه داری می دادند نه در دولت ترامپ به دولت های قبلی که تحریمها علیه ایران دیگر کارآمد نیست. حالا محاصره دریایی را شروع کردند حدود 40 روز محاصره دریایی روی داد. دیدند که از این طریق هم، جمهوری اسلامی ایران عقب نشینی نمی کند. یعنی ما تنگه هرمز را کاملا احاطه کردیم و کنترل موثر و آن را بستیم. مجبور شدند بیایند دنبال آتش بس، بعد بیایند دنبال یادداشت تفاهم و رفع محاصره دریایی هم که یکی از تعهداتشان است. پس این ابزار موثری برای آمریکا نیست.
الان ترامپ گفته اقدام ترکیبی استفاده خواهیم کرد. یعنی چه؟ یعنی هم حملات نظامی علیه ایران هم محاصره اقتصادی. آمریکا هر دوی این ها را در جنگ 40 روزه تست کرد و شکست خورد و اگر بخواهد همگام با محاصره اقتصادی اقدامات نظامی اش را هم انجام دهد پاسخ های جمهوری اسلامی ایران هم متفاوت خواهد بود. یعنی ایران هم فقط صرفا اکتفا نخواهد کرد به این که تنگه هرمز را ببندد که عملا الان ما دو سه روز است این اقدام موثر را داریم انجام می دهیم.
محاصره اقتصادی متفاوت است با تحریم. محاصره اقتصادی نوعی از جنگ است. یک ابزار جنگی است. یعنی فرض کنید اگر مثلا یادداشت تفاهم اسلام آبادی وجود می داشت و آمریکا فقط محاصره اقتصادی را برمی گرداند، این خودش به منزله جنگ است. یعنی حتی می توانست نقض ماده یک بند یک یادداشت تفاهم هم حساب شود. اما موثر هست؟ نه. آیا محاصره، آمریکا را به اهداف راهبردیش خواهد رساند؟ نه.
هدف آمریکا چیست؟ یک: جمهوری اسلامی ایران اعلام کند که دست از اعمال حاکمیت و کنترل موثر و محدودیت ها از تنگه هرمز برخواهد داشت. شناورها از هر کجا خواستند بیایند و بروند آمریکا دنبال این است. دوم: ایران اعلام کند که برمی گردد به میز مذاکرات. ما که میز مذاکره را ترک نکردیم.
امروز گفتگوی تلفنی با یکی از مقامات وزارت خارجه یکی از کشورهای اروپایی داشتم. به من گفت که ما از جمهوری اسلامی ایران می خواهیم که برگردد به میز مذاکرات و تعهدات خودش را انجام دهد. گفتم شما مثل این است که در یک عالم واقع زندگی نمی کنید. خبر ندارید چه دارد می گذرد. ایران میز مذاکره را ترک نکرد. این آمریکا بود که متلاشی کرد یادداشت تفاهم اسلام آباد را و ما اقدامی را در این زمینه انجام ندادیم. پس این که بخواهند بگویند ایران برگردد، این درخواست محقق نخواهد شد. جمهوری اسلامی ایران اولین کشوری نخواهد بود که با این اقدامات جنایتکارانه آمریکا تقاضای مذاکره دهد. ما تقاضای مذاکره با آمریکا نخواهیم داد. اگر آمریکا فکر می کند این حلقه اقداماتش را علیه ما تنگ تر کند، اقدامات نظامی، محاصره اقتصادی، ما تقاضا می کنیم پس برگردیم برویم مذاکره کنیم اشتباه می کند.
نکته دوم: اگر فکر می کند ما یک مقدار سر تنگه هرمز را گشادتر می کنیم این را هم اشتباه می کند. این الان ظرفیت بسیار کلیدی است. این دو اقدام روی نخواهد داد.
نکته سوم: اگر آمریکا بعد از ده، پانزده، بیست روز دوباره برگردد بگوید مایل هستم دوباره مذاکرات را شروع کنیم، ما که مسخره آمریکا نیستیم هر وقت بیاید بجنگد و اقداماتی انجام دهد و بعد بگوید بیایید بنشینیم مذاکره کنیم. رویکرد و مطالبات ایران متفاوت خواهد بود. اینها نکاتی است که آمریکایی ها اگر می خواهند اقدامی علیه جمهوری اسلامی انجام دهند باید به آن فکر کنند این مسیر، مسیری است که شکست مجدد برای آمریکا به بار خواهد آورد و به ضرس قاطع عرض می کنم. چون ما دیدیم که فقط ظرفیت نیروهای مسلح ما نیست که هر چند ما غرور داریم و افتخار می کنیم به این ظرفیت عالی انسجام مردمی. مگر می شود از کنار این ظرفیت گذشت؟ و کوتاه بیاییم روی مباحث امنیت ملی و منافع ملی خودمان؟ این نکته ای است که آمریکایی ها باید به آن کاملا توجه داشته باشند.
یعنی سه نکته ای که اشاره کردم امیدوارم سیاستمداران آمریکایی به این توجه کنند درهر اقدام شان. حالا می خواهند گوش هم نکنند این مسیرها را رفتند دوباره هم بروند ببینیم چه اتفاقی می افتد؟ ما کاملا آماده هستیم برای دفاع قاطعانه و پاسخ های پشیمان کننده. نیروهای مسلح ما در جنگ 40 روزه می توانستند برخی اقدامات را انجام دهند، الان وقت آن است که اگر بخواهد آمریکا پا را از گلیم خودش درازتر کند سراغ آن سناریوهای خودشان بروند.
سوال: نکتهای که همیشه وزارت امور خارجه در صحبتهای چه آقای دکتر عراقچی، چه آقای دکتر بقایی و چه جنابعالی و دیگر همکاران تان اشاره میکنید و تاکید دارید بر آن، هماهنگی میدان و دیپلماسی در کنار مردم را بیش از گذشته به آن تاکید میکند و آشکار میکند.
غریب آبادی: نکته مهمی است. دولت، سیاستمداران، مسئولین دستگاههای اجرایی، هیئت مذاکره کننده، دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی ما، ما بخشی از مردم هستیم. همه این تیم اینها کف خیابان هم هستند، کنار مردم هستند. برای ما منافع و امنیت ملی مان مهم است. حرفهایی که من الان دارم این جا میزنم حرفهای معاون وزیر خارجه یعنی غریب آبادی نیست این حرف دستگاه سیاست خارجی است. این اعتقاد وزیر خارجه است. این اعتقاد رئیس هیئت مذاکره کننده است. این اعتقاد ما است که محکم باید باشیم. ما در کنار میدان هستیم وقتی شما جنگ دارید باید خودت را با میدان تنظیم کنید. این را باور داریم. ما هیچ اختلاف رویکردی نداریم که بگوییم دیپلماسی حرف اول را در جنگ میزند. بله برخی جنگها باید با دیپلماسی تمام شود ولی وقتی شما با تهدید و جنگ مواجه هستید باید دیپلماسی خودش را با میدان تنظیم کند. اقدامی نبود در حوزه سیاست خارجی که بخواهیم انجام دهیم و مشورت با میدان نداشته باشیم. نه تنها مشورت، تصمیمات مشترک با میدان. مگر میتوانیم در شرایط جنگی، دنبال اقدامی برویم که تهدید علیه کشور را بیشتر کند؟ حالا نمیخواهم بحث مذاکرات را باز کنم، چون ما یکسری تفاوت رویکردها در برخی جریانات سیاسی داریم، ولی بعنوان یک اصل کلی دستگاه سیاست خارجی دنبال تقویت منافع و امنیت ملی است. دنبال این است که دغدغههای مردم را دنبال کند و ما برای این ارزش قائل هستیم.
مذاکرات را باز کنم، چون یک مقدار تفاوت رویکردها در برخی جریانات سیاسی داریم، ولی به عنوان اصل کلی، دستگاه سیاست خارجی، دنبال تقویت منافع و امنیت ملی است. دنبال این است که دغدغههای مردم را دنبال کند و ما ارزش برای این قائل هستیم. ما در کنار مردم هستیم. در کنار و دوشادوش نیروهای مسلح غیورمان هستیم و ظرفیت دستگاه دیپلماسی کنار میدان است. برای ارتقای منافع و امنیت ملی ما. اگر واقعا برخیها حرفهای متفاوت دیگری میزنند، اینها بی انصافی است. اگر شما اتهامی علیه این دستگاه و علیه این تیم وارد کنید، واقعا بی انصافی است. آن چیزی که مبنای کار دستگاه سیاست خارجی در این سه ماه گذشته بود، ارتقای امنیت ملی بود و تقویت بخش میدان و هماهنگی کامل با میدان.
دوم مسئولیت خودمان. منت نمیگذاریم که مثلا کاری که نیروهای مسلح ما انجام میدهند، تببین یا توجیه میکنیم. هزینههای آن را کاهش دهیم. این حرف بدی است که اگر کسی بزند. ما هزینه میدان را کاهش میدهیم در عرصه بین الملل. با افتخار دفاع میکنیم از اقدامات نیروهای مسلح مان. این وظیفه ماست. مسئولیت خودمان را در دستگاه سیاست خارجی میدانیم. از آقای عراقچی که وزیر امور خارجه و تمامی همکاران من در تهران و در نمایندگیها وظیفه خودمان را میدانیم در این شرایط.
سوال: در عرصه میدان اگر دستاوردی حاصل میشود، وظیفه دستگاه دیپلماسی است که تثبیتش کنیم؟
غریب آبادی: این را هم برویم نقدش کنیم، هم حفظ کنیم، هم بتوانیم برداشت کنیم منافعش را و تثبیت کنیم. نمونه آخرش بحث عمان بود که در رسانهها چی میگفتند و ما با چه ماموریتی رفتیم عمان که گفتیم مسیر جنوب که مغایر با امنیت ملی ماست باید بسته شود.
سوال: در ایام جنگ ۴۰ روزه کشورهای عربی را داشتیم که به محض این که از سوی پایگاههای آمریکایی در منطقه اقداماتی علیه جمهوری اسلامی ایران و تجاوزاتی علیه جمهوری اسلامی ایران انجام شد، با پاسخ کوبنده جمهوری اسلامی ایران مواجه میشدند، بعد از جنگ برخی از آنها تغییر رویکرد دادند. الان بحث حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز مطرح است چه در عرصه منطقه و چه اثرات آن در عرصه بین الملل، موضع کشورهای عربی به این موضوعات و البته تحولات ایران چگونه است؟
غریب آبادی: الان که شاهد دور جدیدی از برخی درگیریهای نظامی هستیم، از سوی رژیم آمریکا. متاسفانه برخی از این کشورها مجددا قلمرو خودشان را در اختیار آمریکا قرار دادند. ما اصل سیاست همسایگی را همیشه اعلام کردیم که به این اصل پایبند هستیم. ما خواهان روابط خوب با همسایگان هستیم، به ویژه همسایگان ما در حاشیه جنوبی خلیج فارس. اینها مسلمان هستند. برادران ما هستند و ظرفیتهای بسیار خوبی وجود دارد که ایران با این کشورها بتواند در حوزههای مختلف همکاری کرده و تعامل داشته باشیم. این اغراق نیست. همیشه به کشورهای عربی گفتیم که پایبند هستیم به این اصل. راجع به امنیت ملی مان، نمیتوانیم کوتاه بیاییم. در جنگ ۴۰ روزه شاهد بودیم، متاسفانه تقریبا تمام این کشورها به جز عمان و از آن سمت اردن کنار آن کشورها اضافه میشد، اینها قلمرو خودشان را در اختیار رژیم آمریکا قرار دادند که مردم بیگناه ما مورد هدف قرار بگیرند. آیا میتوانیم این جا سکوت کنیم.
قصه طنز تلخ روزگار این نیست که همین کشورها آن موقع در جنگ ۴۰ روزه آمدند از مجامع بین المللی شکایت کردند که ایران علیه ما تجاوز کرده. قطع نامهای در مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۱۹۷۴ داریم که تعریف جرم تجاوز است که تصویب شده، که میگوید اگر کشوری قلمرو خودش را در اختیار کشور دیگری قرار دهد، قلمرو و یا تسهیلاتی که برای حمله به کشور ثالثی مورد استفاده قرار بگیرد، این به منزله تجاوزست. نمیگوید به منزله حمایت از تجاوزست یا تسهیل تجاوز. میگوید عین تجاوزست. کشورهای عربی در حاشیه جنوبی خلیج فارس متجاوز حساب میشدند، آن موقع در جنگ ۴۰ روزه، اما ما را چکار کردند؟ علیه ما ادعا طرح کردند. الان متاسفانه برخی از این کشور درس نگرفتند از جنگ ۴۰ روزه، باز قلمرو خودشان را در اختیار آمریکا قرار دادند.
توصیه جدی ما به اینها این است، حضور آمریکا در منطقه امنیت برای شما نیاورد. یک عمر اینها گفتند پایگاههای آمریکا این جا باشد، برای تامین امنیت ما، آیا تامین امنیت آورد؟ تمام این کشورها در چارچوب حق دفاع مشروط تحت حملات و اقدامات نظامی ما قرار گرفتند. کدام امنیت برای این کشورها ایجاد شد؟ امنیت اگر لازم دارند باید از حمایت مردمی خودشان برخوردار باشند و تمامی این پایگاههای آمریکایی را از این جا خارج کنند. ما به اینها جواب میدهیم، همان گونه که در سه روز گذشته اعلام کردیم که نه تنها منافع آمریکا را مورد هجمه قرار میدهیم بلکه از هر جایی که علیه ما تجاوز شود، همان جا را هم هدف قرار میدهیم که این کار را نیروهای مسلح غیور ما دارند انجام میدهند، ولی متاسفانه برخی از این کشورها درس کافی نگرفتند. امیدواریم که دامنه این درگیریها گسترش پیدا نکند، اگر گسترش پیدا کند، آنها بیشتر متضرر خواهند شد. امیدوارم بتوانند خودشان جلوی گسترش این درگیریها را بگیرند و هم به آمریکا اجازه ندهند از قلمروشان استفاده کنند، چون ما چارهای نداریم. میخواهیم از مردم مان دفاع کنیم. اجازه نمیدهیم در بیخ گوش ما کشورهای کوچولو موچولویی باشند اینها در کنار آمریکا قرار گیرند که امنیت مردم ما را به مخاطره بیندازند. قطعا ما چنین اجازهای به اینها نخواهیم داد.
سوال: خاطرم است که از ساعتهای ابتدایی شما و همکاران تان در دستگاه دیپلماسی برای این که صدای جنایتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی را در ایران به دنیا برسانید مصاحبه میکردید با تمام شبکهها و هرکجایی که میشد این صدا را میرساندید، سندسازیها راجع به جنایتها در مدرسه میناب و در لامرد و دیگر نقاط کشورمان در جنگ ۴۰ روزه، که حاصل تلاش شما و همکاران تان این است برای این که صدای مظلومیت ایران را به دنیا برسانید. به کجا رسیده؟
غریب آبادی: یکی از وظایف دستگاه سیاست خارجی به خاطر این که ما امکانات خوبی در خارج از کشور داریم، سفارتخانههای ما، نمایندگیهای ما هم در کشورها به صورت دوجانبه و هم در سازمانهای بین المللی به صورت چند جانبه تبیین مواضع ایران و به ویژه وقتی که مورد تهاجم و تجاوزهای نظامی قرار میگیریم باید مستندات را ارائه دهیم.
اولا اقدامات بسیار خوبی وزارت خارجه در حوزه تبیین انجام داد. در بضاعت وزارت خارجه مستندسازیهایی را انجام دادیم. بیش از ۵۰ - ۴۰ گزارش را به مجامع بین المللی و تمام کشورها در مورد این تجاوز نظامی و اقدامات ناقض حقوق بین الملل ارسال کردیم و برای هر کدام یک پرونده سیاسی دیپلماتیک و حقوقی تشکیل دادیم. حتی در جنگ ۴۰ روزه وقتی کشورهای عربی قلمروشان را در اختیار آمریکا قرار دادند، بیش از صد و ده بیست یادداشت دیپلماتیک، مستند کردیم که کدام هواپیما از کدام قلمرو ظرف چه ساعتی یا کدام موشک از کجا به سمت ایران پرتاب شده. کدام هواپیما پرواز کرده. مستند کردیم همه را در مجامع بین المللی و شورای امنیت مستند کردیم که ثبت شود و تا این جای کار را انجام دادیم. اما بحث اقدام حقوقی متفاوت است از تبیین. ما به درستی تبیین کردیم و از ظرفیت وزارت خارجه به خوبی استفاده کردیم.
کار حقوقی لازمه اش این است که مستندسازیهای حقوقی داشته باشید. تمامی دستگاههای مسئول طی مصوبهای که هیئت دولت و همچنین مصوبهای که دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی داشت، موظف شدند خسارات ناشی از تجاوز را در سه حوزه دولتی، عمومی و خصوصی جمع آوری و همه را مستند کنند که اینها را در اختیار دستگاههای ذی ربط از جمله وزارت خارجه و معاونت حقوقی ریاست جمهوری بدهند برای طرح شکایت در خارج. مطلع هستیم که دستگاه قضائی هم پروندههای مختلف تشکیل شده. دوشادوش قوه قضائیه حرکت کردیم. در وزارت امور خارجه من چندین مکاتبه و گزارش برای قوه قضائیه ارسال کردیم که برای برخی موضوعات پروندههای خاص تشکیل دهیم که این کار را قوه قضائیه انجام داده. یعنی رسیدگی داخلی دارد میشود. مستندسازیها به محضی که به دست ما و معاونت حقوقی ریاست جمهوری برسد کار حقوقی در خارج از کشور هم آغاز خواهد شد. نباید اینها را رها کنیم. جنایت کردند، پاسخش را در حوزه نظامی گرفتند و ان شاءالله مجدد هم میگیرند، این کار حقوقی هم باید دنبال شود.
خاطرم است رهبر شهید ما در نشستی که فکر میکنم سال گذشته بود، در هفته قوه قضائیه با مسئولین قوه قضائیه، به بحث پیگیریهای حقوقی ناظر بر جنایات جنگ ۱۲ روزه داشتند و فرمودند مایوس نشوید. امکان دارد کار حقوقی را شروع کنید، ۱۵ سال بعد نتیجه بگیرد. این خیلی دلگرمی برای ما بود. چون کار حقوقی زمانبرست. زودبازده نیست و به همه همکارانم گفتم مسئولیت دارید در این زمینه و ما این کار را به خوبی انجام میدهیم و ان شاءالله این مستندات برسد کار وسیعی در خارج از کشور از جنبه حقوقی هم انجام خواهیم داد.
نظر شما